Skazanie bez rozprawy

Skazanie bez rozprawy

Dobrowolne poddanie się karze jeszcze na etapie postępowania przygotowawczego (śledztwa lub dochodzenia) może skutkować skazaniem bez przeprowadzenia rozprawy. Dobrowolne poddanie się karze polega na porozumieniu się Prokuratora z oskarżonym w kwestii wymiaru kary i wystąpienia ze stosownym wnioskiem do sądu. Sąd może wymierzyć karę w proponowanym wymiarze, może też propozycji nie przyjąć i przeprowadzić rozprawę na zasadach ogólnych. Trzeba podkreślić, że Sąd nie może samodzielnie modyfikować wniosku i orzeka na posiedzeniu w oparciu o materiał dowodowy zawarty w aktach sprawy. Skazanie bez rozprawy jest tak zwaną konsensualną metodą zakończenia procesu karnego.

Wniosek o skazanie bez rozprawy

Wniosek o skazanie bez rozprawy składa Prokurator. Natomiast, żeby wniosek o skazanie bez rozprawy mógł być złożony, to zgodnie z art. 335 k.p.k. przyznanie się do winy oskarżonego jest warunkiem koniecznym do wystąpienia przez prokuratora z takim wnioskiem. Chodzi o wyraźną, a nie tylko dorozumianą deklarację oskarżonego w tym zakresie. Wyjaśnienia oskarżonego powinny zawierać nie tylko wyraźne stwierdzenie, że oskarżony zrozumiał treść postawionego mu zarzutu i do niego się przyznaje, ale też przedstawienie okoliczności popełnienia przestępstwa. Żeby skazać bez przeprowadzenia rozprawy, okoliczności popełnienia przestępstwa, a także wina oskarżonego nie mogą budzić wątpliwości. Nadto postawa oskarżonego musi wskazywać, że cele postępowania zostaną osiągnięte oraz, że można zaniechać przeprowadzenia dalszych czynności. Dodatkowo wniosek o skazanie bez rozprawy musi uwzględniać prawnie chronione interesy pokrzywdzonych. Ponadto wniosek o ukaranie bez przeprowadzenia rozprawy może obejmować wydanie określonego rozstrzygnięcia w przedmiocie poniesienia kosztów procesu.

Wniosek taki musi spełniać wymogi pisma procesowego, określone w kodeksie postępowania karnego oraz powinien zawierać uzasadnienie, które jednak może mieć uproszczoną postać, ograniczając się do wskazania dowodów, świadczących o tym, że okoliczności popełnienia czynu i wina oskarżonego nie budzą wątpliwości oraz że cele postępowania zostaną osiągnięte bez przeprowadzenia rozprawy.

W tym miejscu należy wskazać, że prokurator ma dwie możliwości złożenia wniosku określonego w art. 335 kodeksu postępowania karnego. Może złożyć samodzielny wniosek bądź akt oskarżenia wraz z wnioskiem o skazanie bez rozprawy. W praktyce powyższy podział ma duże znaczenie, bo przypadku samodzielnego wniosku o skazanie sąd w razie jego nieuwzględnienia nie kieruje sprawy na rozprawę, lecz zwraca ją prokuratorowi. Należy przyjąć, iż sprawa powraca wówczas do etapu postępowania przygotowawczego, podobnie jak w przypadku zwrotu sprawy prokuratorowi w celu uzupełnienia postępowania przygotowawczego.

W przypadku, gdy Prokurator dołącza do aktu oskarżenia wniosek o wydanie na posiedzeniu wyroku skazującego i orzeczenie uzgodnionych z oskarżonym kar lub innych środków przewidzianych za zarzucany mu występek, sprawa podlega rozpoznaniu na zasadach ogólnych, co oznacza, że będziemy do czynienia z rozprawą i postępowaniem dowodowym.

Sprzeciw od wniosku o skazanie bez rozprawy

Skazanie bez rozprawy, a dokładniej wyrok wydany w trybie art. 335 k.p.k. musi uwzględniać prawnie chronione interesy pokrzywdzonych. Tym samym pokrzywdzony ma prawo sprzeciwienia się porozumieniu prokuratora z oskarżonym w kwestii treści wyroku skazującego, co uniemożliwia uwzględnienie wniosku o skazanie bez rozprawy. Ponieważ udział pokrzywdzonego w posiedzeniu sądu w przedmiocie takiego wniosku, co do zasady, nie jest obowiązkowy, brak sprzeciwu może być także tylko dorozumiany, np. przez nieusprawiedliwione niestawiennictwo pokrzywdzonego na posiedzeniu. Warunkiem jest jednak wówczas należyte powiadomienie go o terminie posiedzenia. Dlatego też, dla powodzenia takiego wniosku, koniecznym jest staranne negocjowanie treści porozumienia zawartego we wniosku o skazanie, tak aby prawa i interesy, w tym zwłaszcza majątkowe, pokrzywdzonego zostały uwzględnione. W przeciwnym razie może istotnie dojść do blokowania przez pokrzywdzonego zastosowania tego uregulowania na etapie postępowania przed sądem, co oznaczałoby możliwość storpedowania pozytywnego rezultatu negocjacji uzewnętrznionego we wniosku prokuratora. Z doświadczenia zawodowego mogę powiedzieć, że najczęściej przedmiotem negocjacji pomiędzy oskarżonym, a pokrzywdzonym jest wysokość odszkodowania bądź zadośćuczynienia, które miałoby być zasądzone na rzecz pokrzywdzonego na podstawie art. 46 kodeksu postępowania karnego.

Sprzeciw od wniosku o skazanie bez rozprawy może być złożony w jakiejkolwiek formie, tzn. albo pisemnie albo ustnie do protokołu, czy to na posiedzeniu lub podczas przesłuchania.

Treść wniosku o skazanie bez rozprawy musi być w pełni zaakceptowane również przez oskarżonego. Warto zauważyć, że do czasu wydania wyroku skazującego w tym trybie oskarżony może cofnąć zgodę na skazanie bez rozprawy. Może się tak stać, kiedy okoliczności sprawy sprawią, że ewentualne przeprowadzone postępowanie dowodowe w ramach rozprawy doprowadzi do uniewinnienia oskarżonego, np. w sytuacji, gdy znajdzie się świadek, który nie został przesłuchany w śledztwie. Tak jak w przypadku pokrzywdzonego może on wyrazić Sprzeciw od wniosku o skazanie bez rozprawy w dowolnej formie do czasu wydania wyroku skazującego w tym trybie.

Na podstawie sprzeciwu pokrzywdzonego lub oskarżonego, prokurator może cofnąć wniosek o skazanie bez rozprawy.

Inne konsensualne tryby zakończenia procesu karnego

Wyżej opisany wniosek o ukaranie bez przeprowadzenia rozprawy, nie jest jedynym możliwym sposobem zakończenia sporu w sposób konsensualny. Z wnioskiem o dobrowolne poddanie się karze może wystąpić oskarżony, któremu zarzucono przestępstwo zagrożone karą nieprzekraczającą 15 lat pozbawienia wolności przed doręczeniem mu zawiadomienia o terminie rozprawy (art. 338a k.p.k.). Nadto oskarżony któremu zarzucono przestępstwo zagrożone karą nieprzekraczającą 15 lat pozbawienia wolności ma jeszcze możliwość złożenia wniosku o dobrowolne poddanie karze do chwili zakończenia pierwszego przesłuchania wszystkich oskarżonych na rozprawie głównej (art. 387 § 1 k.p.k.). Te tryby postaram się opisać w kolejnych artykułach.

W przypadku dalszych pytań z tej materii, a także innych zagadnień z prawa karnego, zapraszam do kontaktu.